Posts Tagged ‘journalistiek’

Slow journalism – De Correspondent

15/04/2013

Medewerkers-De-Correspondent

De Correspondent is een nieuw digitaal medium opgericht door Rob Wijnberg, voormalig hoofdredacteur van de Nederlandse krant nrc.next. Hij zal samen met o.a. Arnon Grunberg, Joris Luyendijk, Femke Halsema en Ernst-Jan Pfauth bijdrages leveren aan de onafhankelijke onlinekrant, die in september wordt gelanceerd.

“Een weg door het woud van de actualiteit”

Bedoeling is om de niet-aflatende, hysterische stroom van losstaande feitjes die we tegenwoordig “nieuws” noemen, te vervangen door diepgravende stukken over een bepaald onderwerp. Met andere woorden: context scheppen, focussen op achtergrondinformatie en duiding in plaats van hijgerige sensatie en hapklare brokjes informatiefastfood. Onafhankelijke journalistiek die losstaat van commerciële inmenging, want De Correspondent wordt niet gefinancierd door reclames maar rechtstreeks door de lezer.

Het aanvankelijke doel van Rob Wijnberg was om via crowdfunding aan 15.000 abonnees te geraken, die elk 60 euro moesten storten om het journalistieke project te kunnen lanceren. Dit doel werd al na een dikke week behaald. Op 18 april om 19.30 stopt de crowdfundingactie. Daarna kunnen mensen nog steeds lid worden, maar komen ze niet meer in aanmerking voor de extra’s (o.a. e-boeken, lezingen, voorpremière etc.). De website gaat in september on air. Mijn 60 euro is alvast gestort.

Erger dan Tsjernobyl

11/01/2013

Afbeelding

Journalist Joris Luyendijk woont en werkt in Londen, waar hij momenteel het financiële district (beter bekend als “The City”) kritisch onder de loep neemt. Zijn grootste talent: zijn vinger op de etterende wonden van de financiële wereld leggen. En dat zijn er nogal wat, zo blijkt. Hieronder een fragment uit zijn laatste column. Het volledige artikel lees je op De Standaard Online.

“Stel je voor dat we na de Tsjernobyl-ramp niet alleen de centrale gewoon weer hadden nagebouwd en aangezet, maar ook het oude management hadden laten zitten.

Dat is in grote lijnen aan de hand met cruciale delen van de mondiale financiële sector, en soms snap ik wel waarom zo veel insiders hier in Londen met zulke minachting spreken over outsiders zoals u en mij. Verdienen we onze uitbuiting niet gewoon, als we dit allemaal maar laten passeren?

Ik spreek erover met Bill Harrington, een gespannen maar evident intelligente Amerikaan van begin vijftig. Hij werkte vele jaren bij Moody’s en voert nu een eenzame strijd tegen de kredietbeoordelaar. Voor wie niet in de terminologie zit: tot de crisis wisten zakenbanken waardeloze hypotheekportefeuilles om te toveren in superveilige beleggingsinstrumenten doordat kredietbeoordelaars zoals Moody’s er een ‘triple A’ waardering aan gaven. Na de implosie in 2008 stelden de kredietbeoordelaars dat ze enkel ‘meningen’ hadden geuit over die producten. Ze hadden dus geen verantwoordelijkheid, laat staan aansprakelijkheid.

Als je dit leest, word je al boos. Maar houd nog wat woede over voor wat volgt. De kredietbeoordelaars werden destijds betaald door dezelfde zakenbanken wier beleggingsinstrumenten ze moesten beoordelen. Vijf jaar later is dit systeem onverminderd van kracht. Degene die destijds Moody’s leidde is nu nog steeds degene die Moody’s leidt. Hij verdient zo’n zes miljoen dollar per jaar.”

IJskoude douche

06/09/2012

Boekrecensie – Reizen zonder John

De Nederlandse schrijver en journalist Geert Mak, bekroond omwille van zijn “belangrijke en originele bijdrage aan de geschiedschrijving”, komt morgenavond zijn nieuwste boek voorstellen in De Vooruit in Gent. Reizen zonder John heet zijn meest recente turf: een levendig beschreven roadtrip door Amerika, waarbij Mak dezelfde route volgt als de Amerikaanse schrijver John Steinbeck begin jaren ’60 voor zijn Reizen met Charley.

In die jaren vol optimisme, hoop en aantrekkende welvaart (denk aan de opkomst van huishoudapparaten, prefabwoningen en een betaalbare auto voor elk gezin) die ontstonden na de schaarste tijdens WOII reed Steinbeck samen met zijn trouwe metgezel, de Franse poedel Charley, door zijn geboorteland om na te gaan wat er de laatste decennia zoal was veranderd. Mak onderneemt dezelfde zoektocht door het hedendaagse Amerika, met als prangende hamvraag: “Wat is de afgelopen halve eeuw veranderd in Amerika?”.

Wat hij aantreft is een land in een diepe identiteitscrisis. De Amerikaanse samenleving, eens gebouwd op de great American Dream, ziet die droom nu uit elkaar spatten. Bijna de helft van de federale overheidsuitgaven gaat naar defensie en oorlogvoering terwijl publieke voorzieningen zoals scholen, het elektriciteitsnetwerk en het openbaar vervoer in lamentabele staat zijn, de gezondheidszorg enkel is weggelegd voor de mighty few en het doorsnee gezin zijn hele leven gebukt gaat onder enorme schulden. De bijhorende frustraties en miserie zorgen voor een vlucht in een bijna Middeleeuws gedweep met religie en allerlei wereldvreemde, populistische ideeën. De polarisering tussen progressief en conservatief Amerika wordt steeds extremer en de media spelen hier gretig op in (denk aan de oerconservatieve “nieuwszender” Fox, een regelrechte aanfluiting van objectieve, neutrale verslaggeving).

Aan de andere kant staat Amerika een pak verder dan Europa als het gaat om immigratiebeleid: immigranten zijn er veel meer geïntegreerd dan hier. Quote van Mak: “Elk jaar stromen 1 miljoen nieuwe immigranten het land binnen, waardoor de VS jong blijven. In 2050 zal de gemiddelde leeftijd 35 jaar zijn, tegenover 53 in Europa. Anders dan Europa blijven de VS erin slagen om van al die nieuwkomers in één, twee generaties echte Amerikanen te maken. Dat doen ze door een grote immigratiedeal: de overheid steekt al haar energie in de integratie van nieuwkomers, op voorwaarde dat die laatsten ook al hun energie in hun nieuwe thuisland stoppen. In Europa is die wederkerige relatie onbestaand. Landen die zich verzetten tegen immigratie blokkeren simpelweg hun toegang tot de wereld. Neem bijvoorbeeld de link tussen Silicon Valley, de vele Amerikanen van Aziatische oorsprong die er werken en de groeilanden in het Oosten. Bovendien is er nog een neveneffect van de immigratie dat Amerika nog veel ingrijpender zal veranderen. De meerderheid van de baby’s die vandaag in de VS worden geboren, zijn niet langer blank. Obama is dus nog maar het begin van dat nieuwe gezicht van Amerika. Europa onderschat de gevolgen van dat demografische kantelpunt.”

Amerika is dringend toe aan een realitycheck, maar ook het Oude Continent staat een ijskoude douche te wachten.  © RC

Waar? De Vooruit (Theaterzaal) – Gent

Wanneer? vrijdag 7 september 2012 om 20:00u

>>Koop Reizen zonder John – Geert Mak
>>Koop Reizen met Charley – John Steinbeck

War minus the shooting

21/01/2012

Vandaag is het 62 jaar geleden dat de Britse schrijver/journalist George Orwell (1903-1950) overleed. Door velen bestempeld als een eeuwige zwartkijker, maar niemand kan ontkennen dat hij veelal nagels met koppen sloeg. Hieronder enkele van zijn meest opmerkelijke quotes:

“Serious sport has nothing to do with fair play. It is bound up with hatred, jealousy, boastfulness, disregard of all rules and sadistic pleasure in witnessing violence. In other words: it is war minus the shooting.”

“At age 50, every man has the face he deserves.”

“We sleep safe in our beds because rough men stand ready in the night to visit violence on those who would do us harm.”

“Political language is designed to make lies sound truthful and murder respectable, and to give an appearance of solidity to pure wind.”

Wie zich kan vinden in de laatste quote en niet bang is voor een beetje hersengymnastiek kan “Politics and the English Language” lezen. Een essay over de complexe relatie tussen woorden en gedachten dat als uitgangspunt diende voor zijn beroemde werk 1984.

Sensatiegeil

21/10/2011

foto AFP

We kunnen het natuurlijk enkel toejuichen dat onmenselijke, paranoïde psychopaten met veel te veel macht, genre Saddam en Kadhafi, stelselmatig verdwijnen. Dat neemt niet weg dat wij ons vragen stellen bij de manier waarop de media zich en masse op de bloederige beelden storten. Zelfs kwaliteitskranten gaan zonder enige terughoudendheid mee in deze tendens. De kijk- en leescijfers moeten omhoog natuurlijk en daar moet alles dan maar voor wijken.

Komt het ooit nog in het hoofd van een journalist op dat er lezers en kijkers zijn die er geen behoefte aan hebben om bij de ochtendkoffie geconfronteerd te worden met het half kapotgeschoten hoofd van een mens? Een mens die, toegegeven, een dictator van de smerigste soort was, maar dat maakt de beelden niet minder schokkend en degoutant. Is een beetje ethiek te veel gevraagd? Of ben ik de enige die deze trend ziek en alarmerend vindt?

En mogen wij ons in één adem ook afvragen wat de nieuwswaarde is van berichten à la “Kadhafi droeg een pruik”? Of zijn wij nu te kritisch?

Over schoonheid en horror

05/08/2011

Interessant artikel van Serge van Duijnhoven over “de esthetiek van de horror”. Over hoe je soms prachtige beelden kunt maken van gruwelijke toestanden en welke ethische vragen dit oproept. Het volledige artikel lees je op de site van De Brakke Hond.

“De vraag die zich naar aanleiding hiervan laat stellen, is of het niet verwerpelijk is wanneer we een artistieke uitstalling maken van menselijk lijden? Of is de esthetisering van het gruwelijke ook maar een middel, een vehikel, om een boodschap op een indringender manier onder de aandacht te brengen?
Professor Fred Ritchin, directeur van het experimentele nieuwe-media bedrijf Pixelpress in New York, verkondigde vorig jaar in een reportage van het VPRO-programma Bonanza (april 2002): ‘Sommige mensen beweren dat foto’s van nare dingen niet mooi kunnen zijn. Susan Meiselas maakte bv. in de jaren ’70 in Nicaragua kleurenfoto’s. Critici beweerden toen dat dat niet kon, omdat kleuren oorlog mooi maken. In zekere zin is dat een kunstmatige grens die we creëren. Als je oorlog begint te zien als enkel iets afschuwelijks, dan zul je je er ook nooit mee identificeren, en ben je geneigd je er voor af te sluiten. Want jouw leven is kleur en hun leven is in zwart-wit. Toen Sebastiao Salgado in Afrika werkte, begin en midden jaren tachtig, stierven de mensen in de gebieden die hij bezocht bij massa’s van de honger. Toch hadden de meeste uitgehongerde en uitgemergelde mensen die Salgado fotografeerde in Ethiopië, Soedan en de Sahel, altijd nog een grote waardigheid over zich weten te behouden. En het publiek dat die foto’s zag, zei: ‘dat kun je niet maken! Jouw foto’s zijn te mooi. Deze mensen zijn stervende en moeten er lelijk uit zien.’ En Salgado zei: ‘Waarom? Het zijn mooie mensen. Moeten ze er lelijk uitzien omdat ze lijden?’
De interviewster van het tv-programma, vraagt vervolgens: ‘Maar vindt u ook niet dat sommige fotografen de werkelijkheid misbruiken om schoonheid te creëren?’
Professor Ritchin van Pixelpress neemt even de tijd om na te denken, en antwoordt in bedachtzame bewoordingen: ‘Er loopt altijd een dunne lijn tussen de schoonheid van een beeld (zelfs als dat verwoesting laat zien), en het besef dat iets echt afschuwelijk is.
Een klassiek voorbeeld is George Rodger aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Hij legde de invasie en opmars der Amerikanen vast op film, als fotograaf in dienst van de geallieerden, en werd de eerste chroniqueur van de gruwelen die plaats hadden gevonden in kamp Bergen-Belsen. Zijn foto’s van lijken en gevangenen brachten een schok teweeg aan het thuisfront, dat zulke verschrikkingen nooit voor mogelijk had gehouden. Na het uitvoeren van die opdracht in kamp Bergen-Belsen, wilde hij resoluut stoppen met oorlogsfotografie, omdat hij niet langer ‘mooie beelden van gruwelijkheden’ wilde maken. Maar ook Rodger kon het niet ontkennen, ondanks zijn walging: soms ziet het gruwelijke er prachtig uit. Schoonheid en horror sluiten elkaar beslist niet altijd uit.

Shit happens

11/06/2011

Na dat eindeloze gezeik over De Wever en Di Rupo staan journalisten waarschijnlijk te trappelen voor een opdracht over een wildkakker die lelijk huishoudt in een Brugse school. Wij pleiten alvast voor een opname van de nieuwe term “wildkakkerij” in de Grote Van Dale!

“BRUGGE – Het Sint-Andreaslyceum in Brugge heeft te kampen met een ‘wildkakker’. Die liet al drollen achter in een klaslokaal, in de kapel van de school en zelfs in een lade in de leraarskamer. ‘Maar we hebben de dader bijna te pakken’, zegt de directeur. (…)
Volgens Keersebilck zouden een aantal andere Brugse scholen ook geconfronteerd worden met wildkakkerij, al wil de directeur niet zeggen om welke scholen het precies gaat. In het VTI bijvoorbeeld hebben ze ook ervaring met het probleem.”

Lees het volledige artikel op de site van De Standaard.

Cablegate: een blik achter de schermen van de internationale diplomatie

04/02/2011

“Diplomatie is de kunst om ‘brave hond’ te zeggen tot je een stok hebt gevonden.”

Een veelzeggend citaat dat weer brandend actueel is na het Cablegate-schandaal: de hetze die de controversiële site WikiLeaks een tijdje geleden wereldwijd ontketende door de publicatie van geheime staatsdocumenten, grotendeels afkomstig uit de Verenigde Staten. In één klap werden de onderliggende patronen van de internationale diplomatie pijnlijk zichtbaar. Manipulatie, grootschalige spionage, de wetteloosheid van soldaten in bezet gebied, you name it. Ook algemeen aanvaarde, maar grotendeels onuitgesproken, vermoedens over de arrogante houding van de VS ten opzichte van de rest van de wereld stonden plots zwart op wit op de voorpagina van elke krant. Gevolg: gêne alom en niemand die weet hoe hij moet reageren.

Onschuldige burgers en journalisten neergeknald

Aanvankelijk werd gedacht dat de lekkage meteen verwoestende gevolgen zou hebben voor de internationale diplomatie, maar tot nu toe bleven grote gevolgen uit. Er is namelijk niemand die openlijk de confrontatie met de gelekte informatie aangaat. Niemand die toegeeft dat er inderdaad elke dag heel wat feiten gebeuren die niet door de beugel kunnen, en niet eens door topcriminelen maar door onze eigenste regeringen. Vooral de videobeelden die vanuit een Amerikaanse gevechtshelikopter werden gemaakt van een tiental Irakese burgers en twee journalisten van Reuters die zonder aanleiding in de straten van Irak werden neergeknald, zorgden wereldwijd voor de nodige consternatie. Maar toch bleven inhoudelijke reacties van de betrokken staatshoofden en politieke instanties grotendeels uit en als er al een repliek kwam, beperkte die zich voornamelijk tot wat vaag gewauwel over “de nefaste gevolgen van de gelekte informatie voor de internationale diplomatieke betrekkingen”. Nooit ging het over de inhoud van de documenten.

Niet enkel de politieke wereld maar ook journalisten weten niet goed wat ze met al die vertrouwelijke documenten aan moeten. Enerzijds is het een schat aan informatie, een onverhoopte blik in het decolleté van de internationale diplomatie; anderzijds werden de gegevens niet op een koosjere manier verkregen. Uiteindelijk blijven de documenten het eigendom van een instantie die er zelf niet voor heeft gekozen om ze openbaar te maken. Bovendien is het in strijd met het journalistieke principe van woord en wederwoord, aangezien de bronnen die informatie aan WikiLeaks doorspelen één voor één anoniem blijven en de betrokken politieke instanties die zich zouden moeten verweren, zich van elk wezenlijk commentaar onthouden. Het resultaat is een proces zonder aanklager en met een beklaagde die de lippen stijf op elkaar houdt.

Betrouwbaar of niet?

Daarnaast werd een tijdje geleden bekend dat er uit één van de documenten die op WikiLeaks werden gepubliceerd, namelijk de controversiële beelden van de neergeschoten Irakezen, hier en daar stukken waren weggeknipt. WikiLeaks gaf als antwoord dat de stukken die werden verwijderd niet veel bijdroegen tot het geheel en zette meteen ook de volledige versie van de videobeelden op haar site. Helaas zorgde de affaire ervoor dat de betrouwbaarheid van WikiLeaks als informatiebron meteen ernstig in vraag werd gesteld.

Hieronder staan enkele argumenten pro en contra uit een interview met Christian Engström, lid van de Zweedse Piratenpartij en fervent voorstander van WikiLeaks, en Eduard Kukan, voormalig Minister Buitenlandse Zaken van Slowakije en (gematigd) tegenstander van de site. Beiden zetelen in het Europese parlement en buigen zich in het artikel over de vraag “Heeft WikiLeaks geleid tot meer of minder democratie?”.

Engström: “Transparantie is een van de fundamentele pijlers van een democratie. Wat is het nut om mensen in staat te stellen om te stemmen, als je geen informatie verstrekt over wat de regering of de oppositie doen? Het doel in een democratie moet zijn om goed geïnformeerde burgers weloverwogen keuzes te laten maken. Het grotere doel van Wikileaks is om het alle regeringen duidelijk te maken: Denk niet dat je met verbergen of liegen over dingen wegkomt. Het indirecte gevolg van Wikileaks is dat overheden zullen beginnen transparanter en eerlijker te worden. (…) Dus ja, Wikileaks is gevaarlijk voor een ieder aan de macht die iets te verbergen heeft.”

Kukan: “Ik ben voorstander van vrijheid van informatie als hoeksteen van moderne democratische systemen. De activiteiten van Wikileaks hebben echter bepaalde schadelijke gevolgen. We zijn allemaal mensen, als je iets doet zit er altijd iets achter. Ik denk niet dat het de opzet van Wikileaks was om positieve en constructieve dingen aan het publiek bekend te maken. Ik geloof niet dat het de bedoeling was edel en respectvol te zijn. Ik heb een zeer lange tijd binnen de diplomatie doorgebracht en bepaalde zaken moeten niet worden gepubliceerd of voor iedereen beschikbaar zijn. Voor bepaalde kwesties is het nodig om vertrouwen tussen de partners te creëren. Niet omdat het publiek geen recht heeft om te worden geïnformeerd, maar omdat de dingen die je voorbereidt, discreet gehouden moeten worden. Wanneer diplomaten onderhandelen, kan het hele proces teniet worden gedaan wanneer documenten gepubliceerd worden.”

“Goede journalistiek is per definitie controversieel”

Ondertussen staat Julian Assange, de Australische oprichter van WikiLeaks, op de lijst van Interpol met de meestgezochte criminelen ter wereld. Volgens omstaanders is de man zeer intelligent en sinds zijn prille tienerjaren een begenadigd computerhacker. Op de vele tegenkantingen die hij sinds de oprichting van WikiLeaks heeft gekregen, is zijn antwoord steevast dat “goede journalistiek per definitie controversieel is”.

Sinds Assange is ondergedoken, duiken ook her en der foto’s op van de mysterieuze “Wikibunker” waar hij al zijn vertrouwelijke informatie zou bewaren. Het gaat om het Pionen Data Center, een indrukwekkende schuilkelder zo’n 30 meter onder de grond in het Zweedse Stockholm, met zwevende glazen gangen en verplaatsbare vergaderzalen. Duizenden geheime documenten liggen er geïnventariseerd en er staan ook verschillende computerservers waarop de gegevens van WikiLeaks worden bewaard en beschermd. Julian zou met zijn informatie naar Zweden zijn getrokken omdat dit land bekend staat als één van de beste verdedigers van de vrije meningsuiting ter wereld. Noch WikiLeaks, noch haar informanten kunnen volgens de Zweedse wetgeving worden vervolgd. Nog een saillant detail: de levensverzekering van Assange bestaat uit een gigantisch gegevensbestand dat alle verwijderde namen, adressen en details bevat. Met andere woorden: als hem iets overkomt, wordt alles openbaar gemaakt.

© RC

WikiLeaks werd al meermaals geblokkeerd. Tegenwoordig kan je de site hier raadplegen.

Nog twee interessante artikels over Cablegate:

Guerrillajournalistiek

20/01/2011

Naast fijne humor en intelligentie hebben de kerels van Neveneffecten blijkbaar ook een journalistieke ingesteldheid om U tegen te zeggen. Met de tweede aflevering van hun nieuwste tv-programma Basta zijn ze samen met undercoverpresentator Maxime De Winne en rekenwonder Gaëtan De Weert geslaagd in iets waar 95% van de hedendaagse journalisten en politici enkel van kunnen dromen. Omdat beide tegenwoordig vastgeroest zitten aan hun bureau- of parlementsstoel én omdat ze geen kloten aan hun lijf hebben. Na enkele maanden hard werken hebben de Neveneffecten op hun eentje een punt gezet achter het gekende fenomeen van de belspelletjes, wat eigenlijk niet meer was dan een gedoogde vorm van grootschalige oplichterij. Eindelijk zijn we verlost van dat eeuwige inhoudsloze gekakel. Good riddance.

De volledige tweede aflevering van Basta kan je opnieuw bekijken op Youtube: deel 1deel 2deel 3deel 4deel 5

De Grote Leugen

15/12/2010

Fotograaf Pieter Hugo (1976) groeide op in Zuid-Afrika ten tijde van de Apartheid (1948-1990). In deze donkere periode was er weinig behoefte aan abstracte kunst: fotografen en andere kunstenaars beschouwden het als hun plicht om de onrechtvaardigheid en de stelselmatige discriminatie zo expliciet mogelijk aan de kaak te stellen. Weinig ruimte dus voor subtiliteit en nuance. Toen het apartheidsregime eindelijk werd afgeschaft, grepen veel kunstenaars terug naar abstractere kunstvormen, zo ook Pieter Hugo. Hoewel hij de toeschouwer wil doen stilstaan bij cultuurgebonden clichés, is het nooit zijn bedoeling om via zijn foto’s De Waarheid te verkondigen. Daarover zegt hij zelf: ”Ik ben wel veel wantrouwiger geworden over fotografie. Je kunt de waarheid nooit helemaal laten zien. Fotografie is de Grote Leugen.”.

Twee van zijn meest geloofde fotoreeksen zijn Nollywood en The hyena & other men.

Afrikaanse zombies

De term Nollywood verwijst naar de Nigeriaanse filmindustrie, die jaarlijks goed is voor een duizendtal films en daarmee verrassend genoeg de derde grootste filmindustrie ter wereld is, na Holly- en Bollywood. Met zijn fotoreeks Nollywood (2008) speelt Pieter Hugo gretig in op allerlei stereotypen over blank en zwart. Zo nemen de geportretteerde Afrikanen gedaantes aan van personages die we zonder erbij stil te staan als typisch westers (en dus blank) beschouwen. Denk aan Afrikaanse zombies, een zwarte Jezus en dito Star Wars-personages. Het resultaat is een reeks macabere foto’s die menig wenkbrauw zullen doen fronsen.

Slangen en hyena’s

Voor zijn andere fotoreeks, The hyena & other men (2007), volgde Hugo gedurende enkele maanden de zogenaamde Hyena Men: een groep rondtrekkende straatartiesten die allerlei exotische dieren (waaronder hyena’s, slangen en apen) africhten en hun boterham verdienen met circusoptredens en de verkoop van medicijnen. Ook hier smelt het journalistieke oog van Pieter Hugo samen met zijn gevoel voor kunst en esthetiek. Het resultaat is een reeks krachtige beelden van de Hyena Men en hun onalledaagse metgezellen.

Op deze site vind je een interessant interview tussen journalist Daniel Bertina en Pieter Hugo en hier vind je meer werk van de fotograaf.