Posts Tagged ‘esthetiek’

Over schoonheid en horror

05/08/2011

Interessant artikel van Serge van Duijnhoven over “de esthetiek van de horror”. Over hoe je soms prachtige beelden kunt maken van gruwelijke toestanden en welke ethische vragen dit oproept. Het volledige artikel lees je op de site van De Brakke Hond.

“De vraag die zich naar aanleiding hiervan laat stellen, is of het niet verwerpelijk is wanneer we een artistieke uitstalling maken van menselijk lijden? Of is de esthetisering van het gruwelijke ook maar een middel, een vehikel, om een boodschap op een indringender manier onder de aandacht te brengen?
Professor Fred Ritchin, directeur van het experimentele nieuwe-media bedrijf Pixelpress in New York, verkondigde vorig jaar in een reportage van het VPRO-programma Bonanza (april 2002): ‘Sommige mensen beweren dat foto’s van nare dingen niet mooi kunnen zijn. Susan Meiselas maakte bv. in de jaren ’70 in Nicaragua kleurenfoto’s. Critici beweerden toen dat dat niet kon, omdat kleuren oorlog mooi maken. In zekere zin is dat een kunstmatige grens die we creëren. Als je oorlog begint te zien als enkel iets afschuwelijks, dan zul je je er ook nooit mee identificeren, en ben je geneigd je er voor af te sluiten. Want jouw leven is kleur en hun leven is in zwart-wit. Toen Sebastiao Salgado in Afrika werkte, begin en midden jaren tachtig, stierven de mensen in de gebieden die hij bezocht bij massa’s van de honger. Toch hadden de meeste uitgehongerde en uitgemergelde mensen die Salgado fotografeerde in Ethiopië, Soedan en de Sahel, altijd nog een grote waardigheid over zich weten te behouden. En het publiek dat die foto’s zag, zei: ‘dat kun je niet maken! Jouw foto’s zijn te mooi. Deze mensen zijn stervende en moeten er lelijk uit zien.’ En Salgado zei: ‘Waarom? Het zijn mooie mensen. Moeten ze er lelijk uitzien omdat ze lijden?’
De interviewster van het tv-programma, vraagt vervolgens: ‘Maar vindt u ook niet dat sommige fotografen de werkelijkheid misbruiken om schoonheid te creëren?’
Professor Ritchin van Pixelpress neemt even de tijd om na te denken, en antwoordt in bedachtzame bewoordingen: ‘Er loopt altijd een dunne lijn tussen de schoonheid van een beeld (zelfs als dat verwoesting laat zien), en het besef dat iets echt afschuwelijk is.
Een klassiek voorbeeld is George Rodger aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Hij legde de invasie en opmars der Amerikanen vast op film, als fotograaf in dienst van de geallieerden, en werd de eerste chroniqueur van de gruwelen die plaats hadden gevonden in kamp Bergen-Belsen. Zijn foto’s van lijken en gevangenen brachten een schok teweeg aan het thuisfront, dat zulke verschrikkingen nooit voor mogelijk had gehouden. Na het uitvoeren van die opdracht in kamp Bergen-Belsen, wilde hij resoluut stoppen met oorlogsfotografie, omdat hij niet langer ‘mooie beelden van gruwelijkheden’ wilde maken. Maar ook Rodger kon het niet ontkennen, ondanks zijn walging: soms ziet het gruwelijke er prachtig uit. Schoonheid en horror sluiten elkaar beslist niet altijd uit.

Advertenties

Baudelaire in Cyberspace

05/08/2010

Laat je niet afschrikken door de lelijke voorflap, dit boek moet je gelezen hebben! Baudelaire in Cyberspace is een uitgeschreven weergave van een tiental dialogen tussen filosoof Antoon Van den Braembussche en wetenschapper/ kunstenaar Angelo Vermeulen.

Het eerste gesprek vertrekt vanuit de wetenschap, om geleidelijk aan te vertakken naar heel uiteenlopende thema’s als esthetiek, hedendaagse kunst, geweld, sadisme, horror, geschiedenis, metafysica, filosofie, digitale cultuur, games, angst, het sublieme, enzovoort.

Hoewel je even moet wennen aan de dialoogvorm is dit boek zeker de moeite waard. Door hun verschillende achtergronden kijken Antoon Van den Braembussche en Angelo Vermeulen vanuit een heel ander perspectief naar de dingen, wat de dialogen en inzichten zeer fris en vernieuwend maakt. Ondanks de academische achtergrond van beide sprekers is Baudelaire in Cyberspace zeer leesbaar geschreven (met uitzondering van hier en daar een wat wetenschappelijke alinea) en geeft het op een ongedwongen manier inzicht in de relaties tussen allerlei actuele thema’s die op het eerste zicht weinig of niets met elkaar te maken hebben. Verplicht leesvoer!

Baudelaire in Cyberspace – Dialogen over kunst, wetenschap en digitale cultuur
ISBN 978-90-5487-509-3

Bestellen kan via VUB Press.
E-mail: info@aspeditions.be