Posts Tagged ‘depressie’

De televisie sneeuwt, de kraan lekt en de stoelen kraken

07/06/2011

Alleen is een kamer

Alleen is een kamer
zonder raam
dat uitziet op een stad vol fantastische mensen
in twee categorieën:
zij die jou niet kennen
en zij die niet van je houden.

Het is de kamer waar de deur wijd openstaat
omdat een oude vriend ze niet heeft dichtgedaan,
toen hij drie maanden geleden langskwam
om te vragen waar je ex tegenwoordig woont.
En om je boormachine te lenen.

Alleen is de kamer waar de telefoon nog
in de verpakking zit, waar de post bestaat uit
ongeadresseerd drukwerk en heel soms
een brief, gericht aan de vorige huurder.

Het is de kamer waar de klok op te laat staat,
de televisie sneeuwt, de kraan lekt en de stoelen
kraken. Waar planten zich bukken als je ertegen
praat, waar de hond wegvlucht als je hem roept
en waar de vissen altijd
aan de áchterkant van de bokaal zwemmen.

Alleen is de kamer waar ’s avonds,
wanneer de stilte geeuwt,
en je maar weer ravioli uit blik eet,
plots het licht uitvalt.

En dan, op straat iemand naar je roept (…)

Of nee,
toch niet.

(uit Vlees mij! – gedichten van Stijn Vranken)

Downer

05/04/2011

Vandaag is het 17 jaar geleden dat grunge-icoon Kurt Cobain er een eind aan maakte in zijn tuinhuis in Seattle en zo een plaats verwierf op de lijst van de 27 Club. Hieronder twee nummers uit Bleach, het sublieme debuutalbum van Nirvana.


On est quelquefois aussi différent de soi-même que des autres

10/11/2010

Als geen ander beheerst Jonathan Franzen de kunst om menselijke relaties en de dynamiek ertussen weer te geven. In zijn derde roman De Correcties (2001) keerde hij het leven van de familie Lambert binnenstebuiten en doorheen de bijna 600 bladzijden van zijn laatste boek Vrijheid (2010) doet hij hetzelfde met het gezin Berglund. Vrijheid vertelt de geschiedenis van een hedendaags Amerikaans gezin, hier en daar opgeluisterd met kritische kanttekeningen over de politieke, maatschappelijke en economische realiteit van Amerika en de wereld in het algemeen. Franzen belicht al onze kleine kantjes, angsten en onzekerheden zonder daarbij in meedogenloos cynisme of moraliserend gezwam te vervallen. Vrijheid is een boek geworden waarin elk van ons zich kan herkennen als we eens vijf minuten eerlijk zijn tegen onszelf.

Het boek begint met een omschrijving van Patty en Walter Berglund zoals de buren hen zien: Patty als de sportieve en bijna ergerlijk perfecte huisvrouw die nooit last heeft van een slecht humeur en steevast koekjes bakt voor de verjaardag van de buren en Walter als de doodeerlijke maar ietwat sullige huisvader die zich meer bekommert om het behoud van enkele bedreigde vogelsoorten dan om zijn eigen vrouw en kinderen.

Vanaf het tweede hoofdstuk zien we de Berglunds vanuit het standpunt van Patty, die als autobiografe haar eigen leven en dat van haar gezin vertelt en meteen ook een heel ander licht werpt op het beeld dat je aanvankelijk over de personages had. Ze blikt terug op haar leven als kind en later als studente, wanneer ze Walter leert kennen samen met zijn charismatische kotgenoot Richard, een rebelse muzikant en fulltime rokkenjager en meteen ook het derde hoofdpersonage van dit boek. Franzen zoomt constant in en uit op de complexe haat-liefdeverhoudingen tussen Patty en Walter, Walter en Richard en uiteindelijk ook Patty en Richard.

De sterkte van Franzens personages zit vooral in de genuanceerde karakterbeschrijvingen. In Vrijheid komen geen eenzijdig goede of slechte, sterke of zwakke personages voor; enkel mensen van vlees en bloed die onderhevig zijn aan gevoelens van hoop, teleurstelling, opstandigheid, angst, boosheid en depressie en die zich naargelang de situatie en de periode in hun leven helemaal anders gaan gedragen. Of zoals de Franse schrijver F. de La Rochefoucauld ooit zei: “On est quelquefois aussi différent de soi-même que des autres”.

Vrijheid volgt de personages op hun innerlijke reis naar volwassenheid, die onvermijdelijk wordt gekenmerkt door ups en downs, om te eindigen bij aanvaarding en schoonheid. © RC

Titel: Vrijheid (oorspronkelijke titel: Freedom)
Auteur: Jonathan Franzen (vertaling: Peter Abelsen)
Uitgeverij: Prometheus
Aantal pagina’s: 588
ISBN: 978 90 446 1439 8

Superleuk, maar voortaan zonder mij

08/09/2010

Aanstaande zondag is het precies 2 jaar geleden dat de Amerikaanse schrijver David Foster Wallace (1962 – 2008) een eind maakte aan zijn leven. Een slag in het gezicht van de literaire wereld en zijn omgeving, die een ongelooflijk intelligente, gevoelige en aimabele mens verloor. David Foster Wallace werd door The Los Angeles Times uitgeroepen tot een van de meest innovatieve en invloedrijke schrijvers van de laatste 20 jaar.

Gestikt door een grammaticale fout

Toen Wallace als kind een grammaticale fout durfde te maken veinsde zijn moeder steevast een zware hoestbui die bleef aanhouden en steeds erger werd tot hij zijn fout zelf had uitgedokterd en gecorrigeerd. Later schreef hij dat hij het, achteraf bekeken, gruwelijk vond om een kind te laten opgroeien met het idee dat een taalkundige fout zijn moeder kon doen stikken.

Deze absurde anekdote geeft misschien iets meer inzicht in de overdreven zelfbewuste en neurotische persoonlijkheid die David Foster Wallace gaandeweg ontwikkelde. Als student werd al snel duidelijk dat hij hoogintelligent was. Hij was extreem verlegen en had een bijna ongezonde interesse voor complexe filosofie en wiskunde. Na zijn studies kreeg hij een job aangeboden als hoogleraar Engelse literatuur in Claremont, wat hij combineerde met het schrijven van boeken. Zijn eerste roman The Broom of the System (1987) werd overal vol lof onthaald, en met zijn volgende boeken kreeg hij een steeds grotere schare fans achter zich. Typerend voor zijn schrijfstijl was zijn bruisende en originele woordenschat, zijn uiterst scherpzinnige observatievermogen en zijn fijne (vaak zwarte) humor.

Entertainment en depressie

In 1996 verscheen de roman Infinite Jest, een parodie op het Amerika van de toekomst waarin thema’s als populaire cultuur, entertainment, krankzinnigheid, depressie en druggebruik aan bod kwamen. Wallace wist geen raad met de verpletterende media-aandacht die hij kreeg na het verschijnen van dit boek en trok zich terug uit het openbare leven. Al sinds zijn twintigste ging hij regelmatig gebukt onder zware depressies en die zouden hem zijn hele leven blijven achtervolgen. Dankzij antidepressiva slaagde hij er, godzijdank, in om gedurende langere perioden productief te zijn. Op 12 september 2008 verloor hij echter definitief de moed en verhing hij zich in zijn huis in Californië.

The Los Angeles Times riep Wallace uit tot een van de meest innovatieve en invloedrijke schrijvers van de laatste twintig jaar. Een terecht eerbetoon, want slechts weinigen hebben het talent om zulke rake ontledingen te maken van de enorme omwentelingen die onze maatschappij de laatste decennia heeft ondergaan, mede door de opkomst van het internet en de digitale cultuur.

Tip: Ben je van plan één van zijn boeken te lezen, doe jezelf dan een plezier en begin niet met Infinite Jest. Dit boek is nog niet in het Nederlands vertaald, telt 1079 bladzijden (waarvan er 100 uitsluitend aan voetnoten zijn besteed) en heeft een zeer complexe verhaalstructuur en dito woordenschat.

Wel aan te raden (en in het Nederlands vertaald):

  • A Supposedly Fun Thing I’ll Never Do Again (“Superleuk, maar voortaan zonder mij”)
  • The Broom of the System (“De bezem van het systeem”)

Zijn bibliografie vind je op deze pagina.

Hieronder een interview met David Foster Wallace, in 4 delen:

© RC