Posts Tagged ‘boeken’

The strange doubleness of our brains

16/01/2015

In haar boek Are You an Illusion? stelt de Britse filosofe Mary Midgley zich vragen bij de overdreven aandacht die we in het Westen schenken aan exacte wetenschappen en vooral bij de neiging van hedendaagse wetenschappers om de menselijke psychologie steeds meer te beperken tot pure chemie en fysica.

Over het gedweep met fysica als enige “juiste” manier om zaken te verklaren zegt ze het volgende:

“Why does this one kind of thought have this special status? Wolpert writes as if all other organized human thinking – all the arts & crafts, history, poetry, geography, musicology, linguistics, logic and the rest of it – did not exist. These disciplined ways of thinking are, however, what has enabled the human race to deal with the fearful range of problems that has confronted it during countless aeons, problems quite unlike the highly abstract ones that are railed off for physics and certainly no less important.”

Het probleem van innerlijke conflicten en het verschil tussen onze linker- en rechterhersenhelft weet ze ook mooi samen te vatten:

“This is important because these inner conflicts are, of course, a crucial aspect of our lives. They always make it hard to consider the self as, indeed, a single whole. Yet this wholeness – this ‘integration of the personality’ as Jung called it – is essential to all our thinking, including our ordinary personal lives. We do not have the option of really turning into pairs of separate people. Nor, of course, do we have a complete, organized unity, as a simple machine might. But we each have within us an ongoing unifying enterprise, a more-or-less workable inner polity. We are often busy in reconciling its endemic conflicts. And there are various aspects of our lives that do make us feel divided. We should perhaps look here at one more of these oddities : the strange doubleness of our brains.”

Een interessante boekbespreking vind je op de site van de Financial Times.

Advertenties

Lessen van een luiaard – Oblomov

02/04/2013

oblomo_gontcharov_ivan

Boekrecensie – Oblomov

Ik weet niet wat het is met Russische schrijvers, maar ze lijken een voorliefde te hebben voor naïeve hoofdpersonages die te goed zijn voor deze wereld en zich door iedereen in de luren laten leggen, onderwijl hevig heer en weer geslingerd tussen de woeste extremen van ons rijkgeschakeerde emotionele spectrum. De Idioot van Dostojevski is daar het meest schrijnende voorbeeld van en zo ook de tamme goedzak Oblomov, hoofdpersonage uit de gelijknamige roman van Ivan Gontsjarov.

Ook deze Russische klassieker bulkt van de wijze inzichten, al moet je het ervoor over hebben je door een hoop pathetische lyriek te worstelen. Gelukkig weet Gontsjarov als geen ander zwaarmoedige existentiële vraagstukken af te wisselen met subtiele situatiehumor (zoals het eindeloze gekibbel over huiselijke banaliteiten tussen Oblomov en zijn knecht Zachar), waardoor het geheel toch enigszins verteerbaar blijft.

Hieronder 2 typerende fragmenten uit dit meesterwerk:

  • “Hij had echter niet voldoende karakter om openlijk voor deze leer van het goede, van eerbied voor de onschuld uit te komen. In stilte dronk hij het aroma ervan in, maar in het openbaar zong hij vaak mee in het koor der cynici, die al sidderden bij de verdenking alleen, dat zij een eerbaar leven leidden of daar waardering voor hadden, en aan dit ontstuimige koor voegde hij dan nog zijn eigen lichtvaardige woorden toe. Hij had er zich nooit volledig rekenschap van gegeven hoe zwaar een goed, eerlijk en zuiver woord weegt, dat in de stroom van menselijke gesprekken wordt geworpen en hoe diep het er de richting van kan beïnvloeden, hij had er nooit over nagedacht, dat het, wanneer het ferm en luid wordt uitgesproken, moedig en zonder valse schaamte, niet tussen het zinloos gezwets van wereldse spotters verloren gaat, maar als een parel in de diepten van de samenleving zinkt, waar er altijd een schelp voor wordt gevonden. Veel mensen blijven haperend met een kleur van schaamte in hun goede woorden steken en spreken luid en onbevreesd de lichtvaardige woorden uit, niet bedenkend, dat ook deze helaas niet zonder meer verloren gaan, maar een lang spoor van verderf nalaten, dat soms onherstelbaar is.”
  • “Wat was de betekenis van haar tranen, haar verwijten? Was het geraffineerdheid? Maar Olga was niet geraffineerd, dat was duidelijk. Slechts vrouwen met beperkte gaven zijn geraffineerd, bedienen zich van geraffineerde middelen. Door een tekort aan intelligentie houden ze het raderwerk van hun bekrompen, alledaagse bestaan met raffinement op gang, ze weven aan het patroon van hun politiek, zonder te zien, waar de hoofdlijnen van het leven lopen, niet waar ze samenkomen, noch waar ze heengaan. Geraffineerdheid doet aan kleingeld denken, waarvoor men niet veel kopen kan. Zoals kleingeld slechts voor korte tijd toereikend is, zo kan men met geraffineerdheid wel iets verborgen houden, ergens omheen draaien, iemand om de tuin leiden, maar het is onmogelijk er een blik mee te slaan op een verre, wijde horizon, er een grote, belangrijke gebeurtenis van het begin tot het eind mee te overzien. Geraffineerdheid is bijziende. Ze merkt slechts op wat vlakbij is en onderscheidt niets in de verte, daarom loopt ze vaak zelf in de val, die ze voor anderen gezet heeft.”

Ivan Gontsjarov – Oblomov
Uitgeverij: Van Oorschot
Aantal pagina’s: 553
ISBN: 9789028242487

I prefer reading

17/03/2013

emma stone-Kurt Iswarienko

People say that life is the thing, but I prefer reading.  (Logan Pearsall Smith, Trivia, 1917)

 

IJskoude douche

06/09/2012

Boekrecensie – Reizen zonder John

De Nederlandse schrijver en journalist Geert Mak, bekroond omwille van zijn “belangrijke en originele bijdrage aan de geschiedschrijving”, komt morgenavond zijn nieuwste boek voorstellen in De Vooruit in Gent. Reizen zonder John heet zijn meest recente turf: een levendig beschreven roadtrip door Amerika, waarbij Mak dezelfde route volgt als de Amerikaanse schrijver John Steinbeck begin jaren ’60 voor zijn Reizen met Charley.

In die jaren vol optimisme, hoop en aantrekkende welvaart (denk aan de opkomst van huishoudapparaten, prefabwoningen en een betaalbare auto voor elk gezin) die ontstonden na de schaarste tijdens WOII reed Steinbeck samen met zijn trouwe metgezel, de Franse poedel Charley, door zijn geboorteland om na te gaan wat er de laatste decennia zoal was veranderd. Mak onderneemt dezelfde zoektocht door het hedendaagse Amerika, met als prangende hamvraag: “Wat is de afgelopen halve eeuw veranderd in Amerika?”.

Wat hij aantreft is een land in een diepe identiteitscrisis. De Amerikaanse samenleving, eens gebouwd op de great American Dream, ziet die droom nu uit elkaar spatten. Bijna de helft van de federale overheidsuitgaven gaat naar defensie en oorlogvoering terwijl publieke voorzieningen zoals scholen, het elektriciteitsnetwerk en het openbaar vervoer in lamentabele staat zijn, de gezondheidszorg enkel is weggelegd voor de mighty few en het doorsnee gezin zijn hele leven gebukt gaat onder enorme schulden. De bijhorende frustraties en miserie zorgen voor een vlucht in een bijna Middeleeuws gedweep met religie en allerlei wereldvreemde, populistische ideeën. De polarisering tussen progressief en conservatief Amerika wordt steeds extremer en de media spelen hier gretig op in (denk aan de oerconservatieve “nieuwszender” Fox, een regelrechte aanfluiting van objectieve, neutrale verslaggeving).

Aan de andere kant staat Amerika een pak verder dan Europa als het gaat om immigratiebeleid: immigranten zijn er veel meer geïntegreerd dan hier. Quote van Mak: “Elk jaar stromen 1 miljoen nieuwe immigranten het land binnen, waardoor de VS jong blijven. In 2050 zal de gemiddelde leeftijd 35 jaar zijn, tegenover 53 in Europa. Anders dan Europa blijven de VS erin slagen om van al die nieuwkomers in één, twee generaties echte Amerikanen te maken. Dat doen ze door een grote immigratiedeal: de overheid steekt al haar energie in de integratie van nieuwkomers, op voorwaarde dat die laatsten ook al hun energie in hun nieuwe thuisland stoppen. In Europa is die wederkerige relatie onbestaand. Landen die zich verzetten tegen immigratie blokkeren simpelweg hun toegang tot de wereld. Neem bijvoorbeeld de link tussen Silicon Valley, de vele Amerikanen van Aziatische oorsprong die er werken en de groeilanden in het Oosten. Bovendien is er nog een neveneffect van de immigratie dat Amerika nog veel ingrijpender zal veranderen. De meerderheid van de baby’s die vandaag in de VS worden geboren, zijn niet langer blank. Obama is dus nog maar het begin van dat nieuwe gezicht van Amerika. Europa onderschat de gevolgen van dat demografische kantelpunt.”

Amerika is dringend toe aan een realitycheck, maar ook het Oude Continent staat een ijskoude douche te wachten.  © RC

Waar? De Vooruit (Theaterzaal) – Gent

Wanneer? vrijdag 7 september 2012 om 20:00u

>>Koop Reizen zonder John – Geert Mak
>>Koop Reizen met Charley – John Steinbeck

Dealing with the Wall Street rats

22/04/2012

Dat Obama geen dommekloot is, is een understatement van jewelste. In onderstaand filmpje zien we hem van zijn beste kant tijdens een harde confrontatie met het zelfgenoegzame Wall Street-tuig dat mee aan de basis ligt van de huidige financiële crisis. Met de doelgerichtheid, de koelbloedige zelfbeheersing en het supersonisch analytisch vermogen die we ondertussen van ons Barack gewoon zijn. What a treat that man is!

Boekentip voor wie meer wil weten over de crisis en enkele van de mechanismen die eraan ten grondslag liggen: het schitterende relaas “The Big Short” van Wall Street chroniqueur Michael Lewis. Opgelet: een basiskennis van bankjargon is geen overbodige luxe.

“We willen stenen in een veld zijn”

11/03/2011

Vorig jaar verscheen de ondertussen 16de roman van Don Delillo, Het Punt Omega. Een term ontleend aan het gedachtegoed van de Franse filosoof Pierre Teilhard de Chardin (1881-1955) die verwijst naar het eindpunt van de menselijke evolutie. En meteen ook een voorbode van de existentiële thema’s die in dit kleine meesterwerk aan bod komen: tijd, vergankelijkheid, evolutie en de relatie tussen het bewustzijn en de materie waaruit elk van ons bestaat. Met zijn luttele 119 pagina’s bevat Het Punt Omega meer waarheid en waardevolle inzichten dan het gros van de turven die mijn nachtkastje zijn gepasseerd.

Woestijn van Nevada

De verhaallijn van Het Punt Omega is verbluffend eenvoudig: twee mannen voeren een gesprek in een barak ergens diep in de woestijn van Nevada. Jim Finley, maker van experimentele documentaires, zoekt er Richard Elster op, een academicus op rust die al jaren een teruggetrokken bestaan leidt. Jim wil een film maken over de omstreden samenwerking die professor Elster enkele jaren geleden aanging met het Pentagon. Zijn opdracht was toen om als adviseur een context te creëren die de inval in Irak (2003) aannemelijk zou doen lijken.

Jim gaat ervan uit dat hij hooguit twee dagen na zijn aankomst terug op het vliegtuig richting New York zal zitten, maar 12 dagen later zit hij nog steeds in de hete woestijnzon tegenover de norse Richard Elster. Nog steeds zonder toestemming voor de film die hij koste wat kost wil maken. De gesprekken tussen beide heren verlopen aanvankelijk wat stroef en afstandelijk, maar daar komt verandering in wanneer Richards dochter Jessie op bezoek komt. Meteen ontstaat een nieuwe dynamiek tussen de personages. Richard, die zijn dochter op handen draagt, toont zich een stuk inschikkelijker en tussen Jim en Jessie ontstaat een onuitgesproken seksuele spanning. Tegen de achtergrond van een eindeloze zandvlakte en eeuwenoude rotsformaties laten Jim en Richard hun gedachten de vrije loop, mede onder invloed van brandy en de verzengende hitte. Alles lijkt goed te gaan tot Jessie plots op mysterieuze wijze verdwijnt.

Ideeënroman

Dat de verhaallijn van dit boek weinig om het lijf heeft, deert niet in het minst. Don Delillo gebruikt zijn personages en de schaarse gebeurtenissen namelijk enkel als “kapstok” om zijn ideeën aan op te hangen. En dat zijn er heel wat. Enkele thema’s die aan bod komen zijn tijd, vergankelijkheid, angst en de relatie tussen de materie en het bewustzijn waaruit elk van ons bestaat. Dat menselijke bewustzijn heeft volgens Delillo stilaan zijn verzadigingspunt (“het punt Omega”) bereikt. Enkele quotes ter illustratie:

• “En de vormen die tot aanzijn kwamen. Het glijden op de buik, het kruipen, het zitten op de achterpoten, het wezen met bewustzijn, het wezen met zelfbewustzijn. Ruwe materie wordt tot analytisch menselijk denken. De prachtige complexiteit van onze geest.”

• “Bewustzijn vermeerdert zich. Het verwerft het vermogen om zich van zichzelf bewust te worden. Het heeft iets wiskundigs, vind ik. Er lijkt haast wel een wiskundige of natuurkundige wet te zijn, waar we nog niet echt op gestuit zijn, die de geest tot een inwaartse transcendentie brengt, doet aanlanden op het punt Omega. Wat er ook met die term bedoeld mag zijn, als er al een betekenis was, als het geen voorbeeld is van taal die hulpeloos naar een idee buiten onze ervaring zoekt.”

• “De materie wil van het bewustzijn af. Wij zijn het denken en voelen waartoe de materie zich ontwikkeld heeft, en het wordt tijd om dat allemaal weer op te doeken. Dat is wat ons nu beweegt. We willen weer de dode materie worden die we ooit waren … Het bewustzijn is uitgeput. Nu komt de terugkeer naar de anorganische materie. En dat is wat we willen. We willen stenen in een veld zijn.”

Delillo is spaarzaam met woorden en weet ingewikkelde filosofische inzichten krachtig en gebald weer te geven. Elk woord dat hij gebruikt draagt bij tot de inhoud. Deze ingedikte, uitgepuurde schrijfstijl is iets waar veel auteurs een voorbeeld aan zouden mogen nemen (ja, Russische schrijvers, ik heb het tegen jullie).

Kort samengevat:
1- Liefhebbers van verhaaltjes laten dit boek beter ter zijde liggen, want bijster veel actie valt er niet te rapen.
2- Het Punt Omega is het soort boek dat je gerust om de zoveel tijd uit je boekenkast mag halen om te herlezen.
3- Don Delillo is één van de meest indrukwekkende schrijvers van zijn tijd.

© RC

Don Delillo – Het Punt Omega (Oorspronkelijke titel: Point Omega)
Uitgeverij: Anthos
Aantal pagina’s: 119
ISBN: 978-90-414-1568-4

Het leven is een feest waarop niet iedereen welkom is

01/10/2010

De 24-jarige Belgische cartoonist en illustrator Brecht Evens (1986) bracht vorig jaar zijn vierde boek uit, de grafische novelle Ergens waar je niet wil zijn. Al bij de kaft ben je verkocht door de spetterende kleuren en de originele tekenstijl.

Donker en broeierig

Op het eerste zicht lijkt de verhaallijn van Ergens waar je niet wil zijn zeer eenvoudig. We volgen het nachtleven van enkele twintigers die elkaar thuis en in de nachtclub Disco Harem opzoeken, een donker en broeierig oord waar allerlei flamboyante en artistieke figuren elkaar vinden. De meeste personages kennen elkaar van vroeger, maar lijken in de loop der jaren wat uit elkaar gegroeid. Hoewel de uitbundige feestjes de achtergrond vormen waartegen het verhaal zich afspeelt, gaat dit boek niet enkel over amusement. Integendeel. Het lijkt wel alsof Brecht Evens het feestgedruis juist gebruikt om gevoelens van onzekerheid, eenzaamheid en ontreddering extra in de verf te zetten.

Bonte mensenmassa

En dat “in de verf zetten” mag je zeer letterlijk nemen. Alle scènes zijn opgebouwd uit in elkaar overvloeiende lijnen en vlakken van verdunde ecoline, waarop hier en daar enkele personages en details met scherpe contouren zijn uitgewerkt. Dat levert bladzijde na bladzijde prachtige schilderijen op, waarin het kleurgebruik niet zonder betekenis is. Zo wordt de populaire en charismatische Robbie steevast weergegeven in een schakering van levendige en rijke blauwtinten, terwijl de onzekere en timide Gert als een transparante grijze muis door het verhaal sluipt. Het contrast kon niet duidelijker zijn. Doordat elk personage zijn eigen kleurenpallet heeft, blijven ze herkenbaar in de grote, bonte mensenmassa’s die de bladzijden vullen. Alle scènes zijn zeer zwierig getekend, met verdraaide perspectieven en zonder tekstballonnen of omkadering, wat het geheel een opzwepend soort beweging en ritme meegeeft. Alsof je er zelf bij bent.

Tussen de hoofdpersonages en de figuranten bestaat overigens een zeer levendige interactie. Zo verwijst één van de achtergrondfiguren op een bepaald moment letterlijk naar zijn werk als figurant, waarna hij even snel weer uit het beeld verdwijnt. Het boek zit vol met dergelijke kleine verwijzingen, die bij elke nieuwe leesbeurt beetje bij beetje aan de oppervlakte komen.

Momenteel is Brecht Evens aan een nieuw boek bezig, waarin zijn enorme grafisch talent ongetwijfeld nog verder zal evolueren. Op zijn site krijg je alvast een voorsmaakje van zijn nieuwe werk. In afwachting daarvan is er dus Ergens waar je niet wil zijn. Doe jezelf een plezier en koop dit boek nu meteen. © RC

Ergens waar je niet wil zijn (2009)

Scenario en grafisch werk: Brecht Evens
Uitgeverij Oogachtend
Prijs: 24 euro
ISBN: 9789077549513

Superleuk, maar voortaan zonder mij

08/09/2010

Aanstaande zondag is het precies 2 jaar geleden dat de Amerikaanse schrijver David Foster Wallace (1962 – 2008) een eind maakte aan zijn leven. Een slag in het gezicht van de literaire wereld en zijn omgeving, die een ongelooflijk intelligente, gevoelige en aimabele mens verloor. David Foster Wallace werd door The Los Angeles Times uitgeroepen tot een van de meest innovatieve en invloedrijke schrijvers van de laatste 20 jaar.

Gestikt door een grammaticale fout

Toen Wallace als kind een grammaticale fout durfde te maken veinsde zijn moeder steevast een zware hoestbui die bleef aanhouden en steeds erger werd tot hij zijn fout zelf had uitgedokterd en gecorrigeerd. Later schreef hij dat hij het, achteraf bekeken, gruwelijk vond om een kind te laten opgroeien met het idee dat een taalkundige fout zijn moeder kon doen stikken.

Deze absurde anekdote geeft misschien iets meer inzicht in de overdreven zelfbewuste en neurotische persoonlijkheid die David Foster Wallace gaandeweg ontwikkelde. Als student werd al snel duidelijk dat hij hoogintelligent was. Hij was extreem verlegen en had een bijna ongezonde interesse voor complexe filosofie en wiskunde. Na zijn studies kreeg hij een job aangeboden als hoogleraar Engelse literatuur in Claremont, wat hij combineerde met het schrijven van boeken. Zijn eerste roman The Broom of the System (1987) werd overal vol lof onthaald, en met zijn volgende boeken kreeg hij een steeds grotere schare fans achter zich. Typerend voor zijn schrijfstijl was zijn bruisende en originele woordenschat, zijn uiterst scherpzinnige observatievermogen en zijn fijne (vaak zwarte) humor.

Entertainment en depressie

In 1996 verscheen de roman Infinite Jest, een parodie op het Amerika van de toekomst waarin thema’s als populaire cultuur, entertainment, krankzinnigheid, depressie en druggebruik aan bod kwamen. Wallace wist geen raad met de verpletterende media-aandacht die hij kreeg na het verschijnen van dit boek en trok zich terug uit het openbare leven. Al sinds zijn twintigste ging hij regelmatig gebukt onder zware depressies en die zouden hem zijn hele leven blijven achtervolgen. Dankzij antidepressiva slaagde hij er, godzijdank, in om gedurende langere perioden productief te zijn. Op 12 september 2008 verloor hij echter definitief de moed en verhing hij zich in zijn huis in Californië.

The Los Angeles Times riep Wallace uit tot een van de meest innovatieve en invloedrijke schrijvers van de laatste twintig jaar. Een terecht eerbetoon, want slechts weinigen hebben het talent om zulke rake ontledingen te maken van de enorme omwentelingen die onze maatschappij de laatste decennia heeft ondergaan, mede door de opkomst van het internet en de digitale cultuur.

Tip: Ben je van plan één van zijn boeken te lezen, doe jezelf dan een plezier en begin niet met Infinite Jest. Dit boek is nog niet in het Nederlands vertaald, telt 1079 bladzijden (waarvan er 100 uitsluitend aan voetnoten zijn besteed) en heeft een zeer complexe verhaalstructuur en dito woordenschat.

Wel aan te raden (en in het Nederlands vertaald):

  • A Supposedly Fun Thing I’ll Never Do Again (“Superleuk, maar voortaan zonder mij”)
  • The Broom of the System (“De bezem van het systeem”)

Zijn bibliografie vind je op deze pagina.

Hieronder een interview met David Foster Wallace, in 4 delen:

© RC




Baudelaire in Cyberspace

05/08/2010

Laat je niet afschrikken door de lelijke voorflap, dit boek moet je gelezen hebben! Baudelaire in Cyberspace is een uitgeschreven weergave van een tiental dialogen tussen filosoof Antoon Van den Braembussche en wetenschapper/ kunstenaar Angelo Vermeulen.

Het eerste gesprek vertrekt vanuit de wetenschap, om geleidelijk aan te vertakken naar heel uiteenlopende thema’s als esthetiek, hedendaagse kunst, geweld, sadisme, horror, geschiedenis, metafysica, filosofie, digitale cultuur, games, angst, het sublieme, enzovoort.

Hoewel je even moet wennen aan de dialoogvorm is dit boek zeker de moeite waard. Door hun verschillende achtergronden kijken Antoon Van den Braembussche en Angelo Vermeulen vanuit een heel ander perspectief naar de dingen, wat de dialogen en inzichten zeer fris en vernieuwend maakt. Ondanks de academische achtergrond van beide sprekers is Baudelaire in Cyberspace zeer leesbaar geschreven (met uitzondering van hier en daar een wat wetenschappelijke alinea) en geeft het op een ongedwongen manier inzicht in de relaties tussen allerlei actuele thema’s die op het eerste zicht weinig of niets met elkaar te maken hebben. Verplicht leesvoer!

Baudelaire in Cyberspace – Dialogen over kunst, wetenschap en digitale cultuur
ISBN 978-90-5487-509-3

Bestellen kan via VUB Press.
E-mail: info@aspeditions.be

Days with my Father

27/03/2010

Een persoonlijk en aangrijpend verhaal vertellen zonder al te melig of sentimenteel te worden, het is een kunst. Een kunst waarin fotograaf Phillip Toledano wonderwel geslaagd is met zijn fotodagboek over de laatste jaren van zijn vaders leven. Zijn vader lijdt al een tijdje aan een Alzheimervariant, waardoor zijn kortetermijngeheugen volledig verdwenen is. Toledano vertelt welke dagelijkse gevolgen dit met zich meebrengt. Sommige foto’s zijn hard en schrijnend, andere dan weer licht en humoristisch. Maar stuk voor stuk zijn het prachtige en ontroerende beelden. Onmogelijk te bekijken zonder een krop in de keel te krijgen.

http://www.dayswithmyfather.com/